تهوع و استفراغ در دوران بارداری از شایعترین عوارض این دوران هستند که به طور معمول بهعنوان «حالت تهوع صبحگاهی» شناخته میشوند؛ هرچند که در هر زمانی از روز میتوانند رخ دهند. اگرچه اغلب این حالات خفیف بوده و باگذشت زمان بهبود مییابند؛ اما میتوانند بهشدت بر کیفیت زندگی زنان باردار تأثیر بگذارند. درک علل، عوامل خطر و راههای مؤثر برای کنترل تهوع و استفراغ، برای سلامت مادر و جنین حیاتی است. به همین دلیل در این مقاله از مجموعهمقالات سایت باورساد تصمیم داریم به بررسی روش های درمان تهوع بارداری و زمان شروع حالت تهوع در بارداری بپردازیم.
تهوع و استفراغ در دوران بارداری
شاید در ذهن بسیاری از ما حالت تهوع یا استفراغ از علائم بارداری در ماه اول باشد. واقعیت این است که تهوع و استفراغ در دوران بارداری یک نشانه متداول در اکثر خانمهای باردار است. تهوع و استفراغ در بارداری اغلب با استشمام بوهای خاص یا خوردن برخی غذاها ایجاد میشود. سوزش سر دل یا رفلاکس و احساس اینکه چیزی در گلوی شما گیرکرده است میتواند از نشانههای حالت تهوع و استفراغ در حاملگی باشد.
اصولاً تهوع و استفراغ بارداری در اکثر موارد خطرناک نیست و حتی برخی از مطالعات نشان میدهند که تهوع خفیف میتواند نشانهای از یک بارداری سالم با نرخ سقط پایین باشد. بااینحال، حالت تهوع و استفراغ شدید در بارداری که شامل کاهش وزن و کمآبی بدن است نیاز به استفاده از روش های درمان تهوع بارداری و مراقبت فوری پزشکی دارد.
علل تهوع و استفراغ در دوران بارداری
بد نیست بدانید که علت دقیق تهوع و استفراغ در دوران بارداری به طور کامل شناخته نشده است؛ اما تغییرات هورمونی بهویژه افزایش سطح گنادوتروپین کوریونی انسانی (hCG)، نقش اصلی را در این زمینه ایفا میکند. افزایش هورمونهای استروژن و پروژسترون نیز میتوانند در بروز این عارضه نقش اساسی داشته باشند. عوامل دیگری همچون تغییرات در سیستم گوارشی، حساسیت به بوها و طعمها و استرس روانی نیز میتوانند به تهوع و استفراغ دامن بزنند.
در برخی موارد، تهوع و استفراغ در دوران بارداری اگر شدید باشد، میتواند نشانهای از یک مشکل جدیتر مانند هایپر امیسیس گراویداروم باشد که نیازمند مراقبت پزشکی فوری و استفاده از روش های درمان تهوع بارداری است. در ادامه به توضیح بیشتر علل تهوع در دوران باردای پرداخته شده است:
- هورمون بارداری (hCG): این هورمون در اوایل بارداری بهسرعت افزایش مییابد. نحوه اثرگذاری این هورمون بر تهوع نامشخص است؛ اما به دلیل افزایش همزمان میزان تهوع و استفراغ در بارداری با بالارفتن سطح این هورمون، احتمال داده میشود که در ایجاد این مشکل مؤثر باشد.
- هورمون استروژن: استروژن نیز هورمونی است که بهسرعت در اوایل حاملگی افزایش مییابد و یک علت احتمالی دیگر است.
- افزایش حس بویایی: افزایش میزان حس بویایی زنان باردار و تحریک و واکنش سریع آنان نسبت به بوهای محیطی نیز در ایجاد تهوع در فرد بیتأثیر نیست.
- حساسیت معده: دستگاه گوارش برخی از زنان به تغییرات اوایل حاملگی حساستر است. همچنین برخی تحقیقات نشان داده که زنان دارای نوعی باکتری معده به نام «هلیکوباکتر پیلوری» با احتمال بیشتری تهوع و استفراغ بارداری را تجربه خواهند کرد.
- استرس و فشار: همانطور که استرس و فشار بر معده و دستگاه گوارش اثر نامطلوب دارد میتواند بهصورت بیماری صبحگاهی نیز بروز کند. بااینحال هیچگونه دلیل قطعی برای حمایت از این نظریه وجود ندارد.
زمان شروع حالت تهوع در بارداری
تهوع و استفراغ در دوران بارداری معمولاً در حوالی هفته ششم بارداری شروع شده و در طول سهماهه اول یعنی حدوداً تا هفته ۱۴ بارداری بهتدریج افزایش مییابد. اگرچه این عارضه اغلب «صبحگاهی» نامیده میشود؛ اما باید گفت که تهوع و استفراغ میتواند در هر زمانی از روز یا شب نیز رخ دهد. این عارضه در بیشتر موارد خفیف است و به طور خود به خودی با پایان سهماهه اول بهبود پیدا میکند. بااینحال در برخی از زنان، تهوع و استفراغ ممکن است شدیدتر باشد و تا اواخر دوران بارداری نیز ادامه یابد.
عوامل خطر و روش های درمان تهوع بارداری
چندین عامل خطر میتوانند احتمال بروز تهوع و استفراغ در دوران بارداری را افزایش دهند. این عوامل شامل بارداریهای چندقلویی، سابقه تهوع و استفراغ شدید در بارداریهای قبلی، بیماری صبحگاهی شدید در خانواده، کمبود وزن قبل از بارداری و اختلالات تیروئید میشوند. روشهای متنوعی برای کنترل و کاهش تهوع و استفراغ در دوران بارداری وجود دارد که از روشهای خانگی تا درمانهای پزشکی را شامل میشوند. در اینجا به برخی از رایجترین روش های درمان تهوع بارداری اشاره شده است:
- تغییرات در رژیم غذایی: خوردن وعدههای غذایی کوچک و مکرر بهجای سه وعدهغذایی بزرگ میتواند به کاهش تهوع کمک کند. مصرف غذاهای خشک و کمچرب، اجتناب از غذاهای چرب و ادویهدار و همچنین نوشیدن مایعات به مقدار کم؛ اما مکرر نیز توصیه میشود.
- مدیریت استرس: استرس میتواند تهوع را تشدید کند. یوگا، مدیتیشن و تکنیکهای آرامشبخشی میتوانند به کاهش سطح استرس کمک کنند.
- آروماتراپی: استفاده از رایحههای خاصی همچون زنجبیل و نعناع میتواند به کاهش تهوع کمک کند. استفاده از روغنهای اسانس خالص با مشورت پزشک توصیه میشود.
- طب فشاری: استفاده از نوارهای طب فشاری در مچ دست (نقطه P6) میتواند در برخی افراد به کاهش تهوع کمک کند.
- داروها: در موارد شدید تهوع و استفراغ، پزشک ممکن است داروهایی مانند آنتیهیستامینها، ضد تهوعها و یا داروهای ضد استفراغ را تجویز کند. این داروها باید تنها با تجویز پزشک مصرف شوند.
توجه داشته باشید در صورتی که تهوع و استفراغ شما شدید، مداوم یا همراه با علائم دیگری مانند تب، کمآبی بدن، یا کاهش وزن قابلتوجه باشد، باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید. در واقع هایپر امیسیس گراویداروم یک بیماری جدی است که میتواند عوارض قابلتوجهی برای مادر و جنین داشته باشد و نیازمند مراقبت پزشکی فوری است.
جمعبندی
تهوع و استفراغ در دوران بارداری گرچه ناراحتکننده هستند؛ اما معمولاً موقتی هستند. با استفاده از روش های درمان تهوع بارداری بهصورت خانگی و تغییرات سبک زندگی بسیاری از زنان میتوانند علائم خود را کنترل کنند. بااینحال در صورت بروز علائم شدید یا نگرانکننده، مشورت با پزشک یا ماما ضروری است تا از سلامت مادر و جنین اطمینان حاصل شود.
این مقاله سعی کرده است اطلاعات مفید و جامعی را در مورد این موضوع ارائه دهد. بهخاطر داشته باشید که این اطلاعات جایگزین مشاوره پزشکی نیست و در صورت نیاز به راهنمایی بیشتر در خصوص زمان شروع حالت تهوع در بارداری و دیگر موارد میتوانید با کارشناسان ما در مرکز پزشکی باورساد در ارتباط باشید. همکاران ما در این مجموعه شما را به بهترین نحو در این زمینه راهنمایی خواهند کرد.
