قسمتی از رژیم غذایی سالم را اسیدهای چرب امگا 3 تشکیل میدهند. همه افراد باید از این ماده استفاده کنند؛ اما اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری بیشتر است. دریافت مقادیر مناسب امگا 3 در دوران بارداری نیز اهمیت زیادی هم برای مادر و هم برای جنین دارد. باتوجهبه تاثیر مصرف امگا 3 بر رشد جنین، بانوان باردار باید به پزشک مراجعه کنند تا میزان مصرف امگا 3 در بارداری را برای آنها مشخص کند. مصرف امگا 3 در 3 ماهه آخر بارداری و همچنین ماههای اولیه تولد نوزاد، نقش مهمی در سلامت سالهای آینده دارد.
منبع اصلی امگا 3، ماهی و غذاهای دریایی است. البته باتوجهبه اینکه آبزیان دارای مقدار قابل توجهی جیوه هستند، مصرف ماهی برای مادران باردار باید بادقت بیشتری همراه باشد. به صورت کلی امگا 3 برای حفظ سلامتی مادر و جنین در دوران بارداری بسیار ضروری است. در ادامه این مقاله از مجموعه مقالات وبسایت دکتر باورساد، اهمیت و تاثیر امگا 3 در دوران بارداری را بیشتر بررسی میکنیم.
اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری
بهبود باروری با مکملهای ویتامینی امکان پذیر است. البته اسیدهای چرب امگا 3 برای سلامت جنین و زایمان به موقع مادر مهم هستند. بیشتر زنان باردار، به میزان کافی اسیدهای چرب امگا 3 را دریافت نمیکنند. غذاهای دریایی بهترین منابع دارای امگا 3 هستند که در کشور ما این غذاها به میزان کافی مورد استفاده قرار نمیگیرند. اسیدهای چرب امگا 3 تنها از راه مواد غذایی به دست میآیند و بدن انسان قابلیت و توانایی ساخت آنها را ندارد. دقت کنید که سلامت جنین در گرو مصرف مناسب امگا 3 قرار دارد.
باتوجهبه اینکه امگا 3 روی رشد عصبی و مغز جنین بسیار تاثیر دارد و به وزن مناسب نوزاد در هنگام تولد کمک میکند، میتوانید به اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری پی ببرید. ماهی منبع اصلی امگا 3 است که برای دریافت امگا 3، علاوهبر ماهی میتوانید از میگو، گردو، گوشت گاو، سبزیجات برگ پهن سبز تیره ازجمله کلم پیچ، اسفناج، شاهی و… استفاده کنید. این مواد غذایی سرشار از اسیدهای چرب امگا 3 هستند.
اسیدهای چرب امگا 3 شامل 3 مورد هستند که از مهمترین آنها میتوان به DHA اشاره کرد. محققان دریافتند که نوزادان متولد شده از مادرانی که سطح DHA در بدن آنها در هنگام زایمان مناسب است، از نظر توجه و تمرکز نسبت به سایر نوزادان تا 2 سالگی جلوتر هستند. از سوی دیگر میتوان گفت که این نوزادان متولد شده از 6 ماه اول زندگیشان از نظر رشد ذهنی از سایر نوزادانی که میزان DHA در مادر آنها به میزان کافی نبوده است، جلوتر هستند.
دقت داشته باشید که علاوه بر تاثیر مصرف امگا 3 بر رشد جنین، امگا 3 برای حفظ سلامتی مادر باردار نیز بسیار اهمیت دارد. اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری به قدری است که ریسک ابتلا به بیماری قلبی را کاهش و به حفظ سلامت پوست و بینایی بسیار کمک میکند. مصرف امگا 3 به داشتن خوابی بهتر برای مادران باردار کمک میکند.
تاثیر مصرف امگا 3 بر رشد جنین
بانوان برای داشتن یک بارداری سالم و حفظ سلامت جنین در طول بارداریشان باید مصرف اسیدهای چرب امگا 3 را جدی بگیرند. این مواد به عنوان بلوکهای سازنده مغز برای رشد مغز و تکامل سیستمهای بینایی اهمیت دارد. کمبود اسیدهای چرب امگا 3 در دوران بارداری باتوجهبه اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری ، میتواند روی عملکرد شناختی کودک تاثیر جبران ناپذیری داشته باشد.
مطالعات انجام شده نشان میدهد که کودکانی که مادرانشان در دوره بارداری به میزان کافی امگا 3 دریافت نکردند نسبت به کودکانی که مادرانشان به اندازه کافی اسیدهای چرب امگا 3 دریافت کردند، در هوش کلامی، آزمونهای IQ، مهارتهای اجتماعی، مهارتهای حرکتی و… عملکرد بهتری دارند. لازم است بدانید امگا 3 و هوش جنین ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند. مادران باردار باید کمبود امگا 3 را با مصرف منابع حاوی این ماده برطرف کنند. به همین دلیل در کنار مولتی ویتامین بارداری، احتمال دارد قرص امگا 3 نیز مورد استفاده قرار گیرد.
اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری ثابت شده است؛ اما میزان مصرف امگا 3 در بارداری باید توسط پزشک مشخص شود. مصرف قرص امگا 3 در روند رشد جنین هم از نظر جسمی و هم از نظر ذهنی و مغزی بسیار موثر است. برخورداری از سطح مناسب امگا 3 بدن مادر باردار باعث میشود که جنین در رحم مادر، وزنگیری بهتری داشته باشد. گزارش دانشمندان نشان میدهد که مصرف مکمل امگا 3 به تولد نوزاد با وزن بهتر کمک میکند و نزدیک به 97 گرم در وزنگیری بیشتر جنین موثر است.
میزان مصرف امگا 3 در بارداری
مقدار مناسب استفاده از امگا 3 برای افراد بزرگسال بعد از سن 14 سالگی برای بانوان 1.1 گرم و برای آقایان 1.6 گرم در روز است. این مقدار برای بانوان باردار بیشتر است و به 1.4 گرم در روز میرسد. در دوره شیرهی نیز بانوان باید روزانه 1.3 گرم اسیدهای چرب امگا 3 را برای بدنشان تامین کنند. درمورد اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری و مصرف مکمل امگا 3، حتما باید با پزشک مشورت کنید.
بهترین زمان مصرف امگا 3
جهت مشاهده تاثیر مصرف امگا 3 بر رشد جنین و هوش آن، باید به بهترین زمان مصرف اسیدهای چرب امگا 3 نیز توجه داشته باشید. برای جذب بهتر هرچه بهتر اسیدهای چرب امگا 3، بهتر است آن را همراه با وعدههای غذایی چرب مصرف کنید. مصرف امگا 3 در دوره بارداری در صورتی ضرورت دارد که پزشک متخصص آن را برای مادر باردار تجویز کرده باشد.
در این صورت این مکمل را بهتر است در کنار یکی از وعدههای غذایی که دارای غذاهای چرب مفید است مصرف کنید. با این کار امگا 3 جذب بهتری در بدن دارد. مصرف قرص امگا 3 در وعده غذایی تفاوتی ندارد و میتوانید آن را در وعده غذایی دلخواه میل کنید.
عوارض استفاده بیش از حد از امگا 3 در بارداری
مصرف امگا 3 و روغن ماهی به اندازه مناسب در دوره بارداری کاملا ایمن است. همچنین اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری بالا است؛ ولی استفاده بیش از حد از امگا 3 در بارداری ممکن است عوارض زیر را به دنبال داشته باشد:
- تاثر منفی روی رشد مغز و سیستم عصبی در صورت وجو جیوه
- ایجاد مشکلات گوارشی مانند نفخ، اسهال و تهوع
- اختلال در تشکیل لخته خون همراه با کاهش چسبندگی پلاکتها
- کاهش فشار خون بیش از حد (کاهش فشار خون در برخی موارد میتواند برای مادر بسیار مضر باشد)
- تداخل با داروهای رقیق کننده خون یا داروهای ضدالتهاب و ایجاد خطرات جانبی
- خونریزی به ویژه در حین زایمان
دقت داشته باشید که روغن ماهی خارج شده از کبد ممکن است دارای مقادیر بالایی از ویتامین آ باشد و برای جنین ضرر داشته باشد. مصرف خارج از دوز اسیدهای چرب امگا 3 با علائمی مانند تنفس بد بو، تهوع، مدفوع چرب و استفراغ همراه است.
اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری؛ فواید امگا 3 در بارداری
اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری در موارد زیر نیز قابل درک است. مصرف آن دارای فواید زیر است:
- رشد مغز و چشمهای چنین: یکی از انواع امگا 3، DHA است که برای رشد مغز و چشمهای جنین ضروری است. این ماده به بهبود بینایی جنین و تکامل عصبی آن کمک میکند.
- حفظ سلامت قلب مادر: مصرف امگا 3 به بهبود سلامت قلب مادر، کاهش سطح تری گلیسریدها و کاهش التهاب قلب مادر کمک میکند. در دوران بارداری قلب مادر تحت فشار است؛ به همین دلیل کمک به حفظ سلامت قلب مادر از اهمیت ویژهای برخوردار است.
- کاهش التهاب: به صورت کلی مصرف امگا 3 منجر به کاهش التهاب در بدن میشود که این کار به حفظ سلامت جنین و مادر در دوران بارداری بسیار کمک میکند. به صورت کلی با مصرف امگا 3 در دوران بارداری، به رشد جنین، سلامت جنین و همچنین سلامت مادر بسیار کمک میکنید. البته تعیین دوز مناسب و مصرف امگا 3 باید طبق نظر پزشک باشد.
- کاهش خطر زایمان زودرس: برخی از تحقیقات انجام شده نشان میدهد که مصرف امگا 3 میتواند باعث کاهش خطر زایمان زودرس شود. همچنین به پیشگیری از تولد نوزاد کم وزن کمک میکند.
- کاهش خطر افسردگی بعد از زایمان: مصرف امگا 3 در دوران بارداری میتواند به کاهش خطر افسردگی بعد از زایمان کمک کند. این ماده باعث تنظیم خلق و خو و همچنین کاهش التهاب در بدن مادر میشود. کمبود امگا 3 در بارداری میتواند خطر ابتلا به افسردگی بعد از زایمان را افزایش دهد.
منابع طبیعی دارای امگا 3 مناسب برای مادر باردار
یکی از دوران شگفت انگیز بانوان که با فراز و نشیبهای زیادی همراه است، دوران بارداری است. در این دوران به دلیل وجود نیازهای متفاوت و خاص بدن مادر، تغذیه آن اهمیت زیادی دارد. تغذیه مادر نقش بسیار مهمی در سلامت و رشد جنین و همچنین سلامت مادر دارد. تغذیه دوران بارداری ماه به ماه تغییر میکند؛ زیرا علاوهبر اینکه نیاز بدن مادر را تامین میکند، بر روی رشد و توسعه جنین نیز تاثیر قابل توجهی دارد. مواد غذایی که مادر دریافت میکند، منبع اصلی غذا و انرژی برای جنین است.
باتوجهبه اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری ، بانوان باردار میتوانند از منابع طبیعی مختلف این ماده را برای نیاز بدن خود و جنینشان تامین کنند. برخی از بهترین منابع طبیعی اسیدهای چرب امگا 3 برای بانوان باردار عبارتند از:
- ماهی ساردین
- شاه ماهی
- ماهی سالمون
- ماهی تن
- دانه کتان
- دانه چیا
- روغن کتان
- گردو
- سبزیجات برگ سبز مانند کلم بروکلی و اسفناج
جهت دریافت امگا 3 در بارداری پیشنهاد میشود که حداقل دو بار در هفته ماهیهای چرب مصرف شوند. بوی ماهی باعث تهوع و استفراغ در دوران بارداری میشود. در صورتی که مصرف ماهی مشکل است یا به دلایلی نمیتوانید آن را مصرف کنید، دانه، مغزها و روغنهای گیاهی میتوانند جایگزین مناسبی برای تامین امگا 3 بدن مادر باردار باشند. تعداد زیادی از مردم به ویژه مادران باردار نگران جیوه و سموم موجود در ماهی هستند. به همین دلیل مکملهای روغن ماهی خالص شده، امنترین منبع اصلی امگا 3 محسوب میشوند.
کمبود امگا 3 در بدن مادر چه تاثیری روی جنین دارد؟
باتوجهبه اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری، کمبود آن با عوارضی همراه است. کمبود اسیدهای چرب امگا 3 در تغذیه مادران باردار میتواند تاثیر منفی روی جنین داشته باشد. از جمله این تاثیرات منفی اختلال در رشد مغزی و کاهش عملکرد عصبی و بصری جنین است. کمبود امگا 3 ممکن است خطر زایمان زودرس و مشکلات خلقی مادر را افزایش دهد.
- رشد مغزی: اسیدهای چرب امگا 3 میتواند باعث اختلال در رشد مغز جنین شود. این مورد میتواند روی تواناییهای شناختی و یادگیری جنین تاثیر داشته باشد.
- زایمان زودرس: تغذیه در آماده سازی بدن برای بارداری و زایمان بسیار موثر است. کمبود امگا 3 در بدن مادر باردار میتواند باعث افزایش خطر زایمان زودرس شود. زایمان زودرس میتواند عواقب جدی برای سلامت نوزاد داشته باشد.
- عملکرد عصبی: مادران باردار از اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری آگاهی دارند. سطح پایین امگا 3 میتواند باعث کاهش عملکرد سیستم عصبی جنین شود که روی هماهنگی حرکتی و تواناییهای بصری جنین ممکن است تاثیر داشته باشد.
- وزن نوزاد: بانوان بارداری که به میزان کافی امگا 3 مصرف نمیکنند، ممکن است نوزادشان با وزن کم به دنیا بیاید. این موضوع خطرات سلامتی را برای نوزادان افزایش میدهد.
- مشکلات خلقی مادر: به تاثیر مصرف امگا 3 بر رشد جنین پی بردید. علاوهبر اینکه اسیدهای چرب امگا 3 روی رشد جنین تاثیر دارند، برروی خلق و خوی مادر نیز تاثیر میگذارند. کمبود امگا 3 باعث افزایش خطر افسردگی و مشکلات خلقی در مادر میشود. این مورد روی سلامت روانی مادر نیز تاثیر میگذارد.
جمعبندی
اسیدهای چرب امگا 3 برای رشد عصبی و بصری جنین ضروری هستند. اهمیت مصرف امگا ۳ در دوران بارداری بسیار زیاد است. تاثیر مصرف امگا 3 بر رشد جنین در ماههای آخر بارداری بیشتر مشخص میشود. میزان مصرف امگا 3 در بارداری را پزشک متخصص باید مشخص کند. میدانیم که زنان ستون اصلی خانواده هستند، به همین دلیل توجه به بهداشت و سلامت بانوان به ویژه در دوران بارداری بسیار اهمیت دارد.
بانوان باردار میتوانند با مراجعه به وبسایت دکتر مینودخت باورساد کریمی از مطالب مفید ارائه شده بهره ببرند و با مطالعه آنها، به سلامت و بهداشت خود در بارداری کمک کنند. البته این مطالب ارائه شده نمیتوانند جای مشاوره پزشکی را بگیرند. با مراجعه به صفحه تماس با دکتر، میتوانید از راههای ارتباطی با دکتر مطلع شوید.
